แบบจำลองโครงสร้างข้อมูล
แบบจำลองโครงสร้างข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านการคมนาคม
การจัดกลุ่มข้อมูล (Thematic Layers)
Digital orthophoto เป็นภาพถ่ายดาวเทียมหรือภาพถ่ายทางอากาศเชิงเลข
ได้แก่ ภาพถ่ายทางอากาศของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มาตราส่วน ๑:๔,๐๐๐
Basemap หรือข้อมูลแผนที่ฐาน
ได้แก่ เขตการปกครอง เส้นทางคมนาคม เส้นทางด่วน เส้นทางรถไฟ เส้นทางรถไฟฟ้า ตำแหน่งจุดตัดถนน ตำแหน่งสถานที่สำคัญ เส้นทางน้ำ เป็นต้น
Reference layer หรือชั้นข้อมูลอ้างอิง เช่น จุดตัดเส้นทางคมนาคม (Intersection) ตอนควบคุม เป็นต้น โดยอ้างอิงอยู่บนระบบพิกัดเดียวกัน
แบบจำลองโครงสร้างข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านการคมนาคมของกระทรวงคมนาคมนั้น Reference ได้แก่ เส้นเชื่อมโยงการเดินทาง (Transit link) เส้นกำหนดเงื่อนไขการเลี้ยว (Turn) เส้นเชื่อมโยงทางหลวงและทางหลวงชนบท
Routes หรือชั้นข้อมูลตอนควบคุม เป็นข้อมูลชนิด PolylineM หรือ ข้อมูลประเภทเส้นที่สามารถระบุตำแหน่งบนเส้นโดยอ้างอิงระยะทางจากจุดเริ่มต้นได้ และเป็นข้อมูลหลักที่จะใช้อ้างอิงออกไปเพื่ออธิบายคุณลักษณะต่างๆ ของถนนโดยชั้นข้อมูล Event
ข้อมูล Routes ที่อยู่ในแบบจำลองโครงสร้างข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านการคมนาคมของกระทรวงคมนาคม ได้แก่ ข้อมูล Routes ของถนน (CLRoute) ทางรถไฟ (RRTrackRoute) ทางด่วน (ExpresswayRoute) และเส้นทางน้ำ (WaterWayRoute)
Line events เป็นชั้นข้อมูลที่ระบุถึงคุณลักษณะ ทรัพย์สิน และเหตุการต่างๆ ในแต่ละช่วงของถนน โดยอ้างอิงระยะทางจาก Routes เช่น พื้นผิวถนน การจำกัดความเร็ว ช่วงถนนที่มีน้ำท่วมขัง เป็นต้น และเป็นชั้นที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
ข้อมูล Line events ที่อยู่ในแบบจำลองโครงสร้างข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านการคมนาคมของกระทรวงคมนาคม ได้แก่ ข้อมูลเส้นทางน้ำท่วม ข้อมูลตำแหน่งโครงการทางถนน
Point events เป็นชั้นข้อมูลที่ระบุถึงทรัพย์สิน หรือเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนท้องถนน โดยอ้างอิงระยะทางจาก Routes เช่น ตำแหน่งอุบัติเหตุ ตำแหน่งป้าย
ข้อมูล Point events ที่อยู่ในแบบจำลองโครงสร้างข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านการคมนาคมของกระทรวงคมนาคม ได้แก่ ข้อมูลตำแหน่งอุบัติเหตุ ข้อมูลตำแหน่งจุดเสี่ยง ข้อมูลตำแหน่งสะพาน ข้อมูลตำแหน่งป้ายเส้นทาง ข้อมูลตำแหน่งเครื่องกั้นทางรถไฟ
Nework analysis เป็นชั้นข้อมูลที่เป็นผลลัพธ์จากการเรียกใช้งานโปรแกรมประยุกต์เพื่อวิเคราะห์โครงข่ายถนน เช่น การค้นหาเส้นทางการเดินทาง (Fine Path) การวิเคราะห์พื้นที่ให้บริการ (Service Area) เป็นต้น
การอ้างอิงตำแหน่งเชิงเส้น (Linear Referencing Method : LRM)
ปัญหาการจัดเก็บข้อมูลเชิงเส้น ปัญหาการจัดเก็บข้อมูลเชิงเส้นทั่วไป เช่น
  • ข้อมูลถนนบางส่วนซ้อนทับกัน ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บ บำรุงรักษาข้อมูล
  • ต้องสร้างชุดข้อมูลจำนวนเท่ากับคุัณลักษณะที่ต้องการแสดง เพื่อแสดงคุณลักษณะของถนนที่แตกต่างกันในพื้นที่เดียวกัน ทำให้การบำรุงรักษาข้อมูลทำได้ยาก เพราะข้อมูลซ้ำซ้อนกัน
  • หากต้องการบันทึกการซ่อมบำรุงหรือการเปลี่ยนแปลงของถนนในพื้นที่เดียวกัน บนช่วงเวลาที่แตกต่างกัน ก็อาจจำเป็นต้องสร้างชุดข้อมูลถนนจำนวนเท่ากับช่วงเวลาที่ต้องการบันทึก
  • การแก้ไขด้วย LRM กระทรวงคมนาคมประยุกต์ใช้งาน โดยจัดเก็บข้อมูลเป็นระบบค่าพิกัดสมบูรณ์ (Absolute Coordinate) กล่าวคือ
  • สร้าง Line Event และ Point Event ที่อ้างอิงระยะทางบนข้อมูล Routes โดยมีรูปแบบการอ้างอิงระยะทางในฐานข้อมูลของหน่วยงานในกระทรวงคมนาคมตามหลักกิโลเมตรบนเส้นทางโดยใช้หน่วยกิโลเมตร
  • Event Table ถูกออกแบบให้อ้างอิงระยะทางบนข้อมูล Routes โดยตรง โดยไม่ต้องเชื่อมโยงข้อมูลผ่านตาราง LRMPosition หรือ GeoPosition
  • การจัดกลุ่มงาน (Functionalities)
    กลุ่มงานถนน เป็นแบบจำลองสำหรับจัดเก็บข้อมูลทางด้านถนนแบ่งออกเป็น ทางหลวงพิเศษ ทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท ทางหลวงท้องถิ่น และทางหลวงสัมปทาน ตามมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. ๒๕๔๙ ประกอบด้วยข้อมูลหลักคือ RDCenterline หรือเรียกว่าเส้นกึ่งกลางถนน เป็นข้อมูลพื้นฐานหรืออาจจะได้จากข้อมูลแผนที่ฐาน และนำมาสร้างข้อมูล RDRoute โดยแบ่งเส้นถนนเป็นตอนควบคุม เพื่อใช้อ้างอิงกับตำแหน่งโดยการวัดระยะทาง และ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการสร้างชั้นข้อมูลอื่นโดยวิธีการอ้างอิงตำแหน่งเชิงเส้น ออกเป็น Event Table ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้งโครงการ (RDProject) ตำแหน่งข้อมูลน้ำท่วม (RDFlood) ตำแหน่งอุบัติเหตุ (RDAccident) นอกจากนี้ยังมีข้อมูลองค์ประกอบอื่นๆ ได้แก่ตำแหน่งป้ายจราจร (RDSign) ตำแหน่งสถานีขนส่ง (RDStation) ตำแหน่งจุดตัดถนน (RDIntersection) ตำแหน่งสะพาน (RDBridge) ตำแหน่งอุโมงค์ (RDTunnel) และตำแหน่งจุดเสี่ยงบนถนน (RDBlackspot)
    กลุ่มงานทางพิเศษ เป็นแบบจำลองสำหรับจัดเก็บข้อมูลทางพิเศษโดยเฉพาะ กลุ่มงานทางพิเศษประกอบด้วยข้อมูลหลักคือ EXCenterline ซึ่งเป็นข้อมูลเส้นกึ่งกลางทางพิเศษ และนำมาสร้างเป็นข้อมูลที่อ้างอิงระยะทางได้ชื่อ EXRoute โดยมี Event Table ที่อ้างอิง ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้งโครงการ (EXProject) ตำแหน่งข้อมูลน้ำท่วมบนทางพิเศษ (EXFlood) ตำแหน่งอุบัติเหตุบนทางพอเศษ (EXAccident) นอกจากนี้ยังมีข้อมูลองค์ประกอบอื่นๆ ได้แก่ตำแหน่งป้ายจราจร (EXTrafficSign) ตำแหน่งตู้เก็บค่าผ่านทาง (EXTolBooth) ตำแหน่งโทรศัพท์ฉุกเฉิน (EXTelephone) และตำแหน่งจุดเสี่ยงบนทางพิเศษ (EXBlackspot)
    กลุ่มงานทางรถไฟ เป็นแบบจำลองสำหรับจัดเก็บข้อมูลทางราง โดยข้อมูลพื้นฐานของกลุ่มงานทางรถไฟ คือ RRCenterline ซึ่งเป็นข้อมูลเส้นทางรถไฟ และนำมาสร้างเป็นข้อมูลที่อ้างอิงระยะทางได้ชื่อ RRRoute โดยมี Event Table ที่อ้างอิง ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้งโครงการ (RRProject) ตำแหน่งข้อมูลน้ำท่วมทางรถไฟ (RRFlood) ตำแหน่งอุบัติเหตุบนทางรถไฟ (RRAccident) นอกจากนี้ยังมีข้อมูลองค์ประกอบอื่นๆ ได้แก่ตำแหน่งสถานีรถไฟ (RRStation) ตำแหน่งจุดตัดรถไฟ (RRIntersection) ตำแหน่งสะพานรถไฟ (RRBridge) ตำแหน่งอุโมงค์รถไฟ (RRTunnel) และตำแหน่งจุดเสี่ยงบนรางรถไฟ (RRBlackspot)
    กลุ่มงานทางน้ำ กลุ่มงานทางน้ำ ประกอบด้วย WWCenterline เป็นข้อมูลเส้นทางน้ำซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐาน และสร้างเป็นข้อมูลที่อ้างอิงระยะทางได้ชื่อ WWRoute โดยมี Event Table ที่อ้างอิง ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้งโครงการ (WWProject) และตำแหน่งข้อมูลกายภาพทางน้ำ (WWAspect) นอกจากนี้ยังมีข้อมูลองค์ประกอบอื่นๆ ได้แก่ ตำแหน่งเครื่องหมายบังคับการเดินเรือ (WWMark) ตำแหน่งเขื่อนป้องกัน (ProtectDAM) ตำแหน่งข้อมูลร่องน้ำ (WWChannel) ตำแหน่งอู่จอดเรือ (Dock) ตำแหน่งท่าเทียบเรือ (Pier) และตำแหน่งอู่และคานเรือ (Slipway)
    กลุ่มงานทางรถไฟฟ้า กลุ่มงานทางรถไฟฟ้าประกอบด้วยข้อมูลเส้นทางรถไฟฟ้า (ETCenterline) ซึ่งเป็นข้อมูลเส้นทางรถไฟฟ้า และนำมาสร้างเป็นข้อมูลที่อ้างอิงระยะทางได้ชื่อ ETRoute โดยมี Event Table ที่อ้างอิง ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้งโครงการ (ETProject) นอกจากนี้ยังมีข้อมูลองค์ประกอบอื่นๆ ได้แก่ ตำแหน่งสถานีรถไฟฟ้า (ETStation)
    กลุ่มงานทางอากาศ กลุ่มงานทางอากาศประกอบด้วย ข้อมูลเส้นทางการบิน (DomesticRoute) ซึ่งเป็นข้อมูลชุดเดียวกับการแสดงศักยภาพการขนส่ง (รูปที่ ๔-๑๒) ตำแหน่งสนามบิน (Airport) และตำแหน่งสิ่งกีดขวางทางอากาศ ได้แก่ Building Pole และ ARP ซึ่งจะระบุความสูงของสิ่งกีดขวาง ข้อมูลเหล่านี้มีความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ซึ่งกันและกัน นั่นคือ ทุกชั้นข้อมูลสามารถเชื่อมโยงกันได้หากมีตำแหน่งและค่าพิกัดร่วมกัน
    กลุ่มงานโครงการ กลุ่มงานโครงการประกอบด้วยข้อมูลรายละเอียดของโครงการและความก้าวหน้าของโครงการ ที่เชื่อมโยงไปยังข้อมูลโครงการที่อยู่ในกลุ่มงานถนน กลุ่มงานทางพิเศษ กลุ่มงานรถไฟ กลุ่มงานรถไฟฟ้า กลุ่มงานทางน้ำ ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงพื้นที่ที่เป็น Event Table เพื่อการแสดงตำแหน่งบนแผนที่ นอกจากนี้ ยังเชื่อมโยงไปยังข้อมูลที่เป็น Feature Class ได้แก่ PLocPoint PLocLine และ PLocPolygon
    กลุ่มงานเส้นทางการเดินทาง เป็นกลุ่มงานที่เอาไว้แสดงตำแหน่งข้อมูลศักยภาพการขนส่ง ประกอบด้วยชั้นข้อมูล DomesticRoute และ DomesticStation
    กลุ่มงานโครงข่ายการเดินทาง กลุ่มงานโครงข่ายการเดินทางเป็นกลุ่มข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์ด้านโครงข่าย เช่น การวิเคราะห์เส้นทางการเดินทาง (Multi-modal Transit) เป็นต้น ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลเส้นทางการเดินทางประเภทต่างๆ ตั้งแต่เส้นทางถนน เส้นทางรถไฟฟ้า เส้นทางน้ำ ตลอดจนเส้นทางรถไฟ รวมถึงเส้นเชื่อมโยงเส้นทางการเดินทางแต่ละประเภท โดยสามารถดูแบบจำลองได้ในภาคผนวก ก นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลสำหรับกำหนดเงื่อนไขการเดินทาง ได้แก่ ทางเลี้ยว (Turntable) โดยที่ข้อมูลเหล่านี้เชื่อมโยงสัมพันธ์กันโดยโครงข่ายเส้นทาง (Geometric Network) ซึ่งเป็นความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ คือ ทุกชั้นข้อมูลสามารถเชื่อมโยงกันได้หากมีตำแหน่งและค่าพิกัดร่วมกัน



    รูป การคมนาคมขนส่งในรูปแบบต่างๆ





    รูป LRM ของกระทรวงคมนาคม